Eerstelingen

Belangrijke gebeurtenissen in mijn leven maak ik maar één keer voor het eerst mee. Maar in de natuur, is gelukkig een cirkelbeweging gaande die je de gelegenheid biedt een eerste gebeurtenis vaker te beleven. Zo waren er de afgelopen week m’n eerste Boerenzwaluw (31 maart), m’n eerste Zwartkop (2 april) en m’n eerste Fitis (1 april). Het ijle melancholiek dalende wijsje van dat laatste grijsgroene zangertje, dat een vedraaid lange reis achter de rug had, hoort thuis in juist lichtgroen uitbottende meidoorns en prunus struiken. Het bracht bij mij het voorjaar definitief binnen.



De Holenduif (doffer) maakt er werk van
om z’n partner aan haar biologische verplichtingen
te herinneren. Hun eerste legsel zullen ze
waarschijnlijk leggen in één van de
stokoude knotessen aan de slootkant.



Gisteren zag ik ook de eerste tekenen van broedgedrag van Grutto en Tureluur in polder Blokhoven. “Weidevogelen” met een telescoop; sommigen vinden het niks. Ik soms ook, maar nu was ik er, zonder ze te verstoren, getuige van hoe de Grutto man een vers gekrabde nestkuil aan zijn partner toonde. Hij richtte de witte onderzijde van zijn staart omhoog en strekte z’n snavel laag over de grond. Onweerstaanbaar voor haar, want ze trok een sprintje en kwam kijken. Maar ze kroop nog niet in de pol die hij voor haar had uitgekozen; volgende keer beter. Plots stoof een Kievit van haar nest om een Tureluur te verjagen die in de pol vlakbij het Kievitsnest een plaats voor haar nageslacht zag. Uiteindelijk zullen ze wel aan elkaar wennen. Grote kans dat de Tureluurs de alerte Kieviten zullen gebruiken als schildwacht voor hun goed verborgen legsel. De eerste twee Kievitsnesten zijn inmiddels gemarkeerd omdat de koeien een stuk dit perceel op gaan. 't Is lente !!

Prachtboek

 

Kortgeleden verscheen “Weidevogels” van Astrid Kant bij uitgeverij Roodbont. (link naar de uitgever.) Haar fotografie zal de Houtense weidevogelbeschermers bekend voorkomen; ze gaf op de startavond van het seizoen 2009 een lezing over het seizoen van de Grutto aan de hand van haar eigen spraakmakende foto’s. Ik schreef een recensie op mijn INFO -pagina. Iedereen die iets “heeft” met weidevogels of er meer over wil weten zou dit boek moeten lezen, er van leren en genieten. Zo dichtbij weidevogels kom je zelden.

Weidegang

Het weer is beslist minder lenteachtig dan de afgelopen dagen. Toch is het de moeite waard om een kijkje te nemen of er al legsels liggen bij Annah en Jan. De koeien gaan eerdaags de eerste percelen voorbeweiden en we willen ze voor zijn. Vogels genoeg: Op het perceel voor ons zit een drietal Grutto’s, er wordt vooral gevreten en soms worden de degens gekruist of wordt er gedreigd met breed gespreide staarten. Een vogel draait luid roepend een hoge baltsronde. We zijn blij ze weer hier te treffen.

Vrijwillig nog niet beschermde broedende Kievithaan

De meeste Kieviten zitten op de middelste percelen. Hier is ruige mest gestrooid; dankzij het gebruik van een nieuwe machine is het kostbare materiaal prachtig fijn verdeeld. Het lijkt de Kieviten hier goed te bevallen, want met de telescoop zijn 5 vogels te zien die op het nest zitten. Het blijft lastig om het jachtinstinct te onderdrukken en ze niet alvast, voor de zekerheid, op te zoeken en te marekeren. Maar de komende weken worden ze in het geheel niet bedreigd door de poten van grazende koeien. Ik teken de nesten globaal in op een perceelkaart. Twee paar Tureluurs schuifelen onopvallend karakteristiek in de buurt van de slootkanten. Maar ook deze soort maakt al een baltsvlucht. Spreeuwen foerageren als een compacte groep dan weer hier, dan weer daar. Ze hebben de laag voor ons langs vliegende Sperwer beduidend sneller in de peiling dan wij. Achter de “Hoge Boogerd” schroeven twee lichtgekleurde Buizerds omhoog, ze worden belaagd door grote meeuwen. Vijf Veldleeuweriken vliegen op van het perceel voor ons. In de slootkant slobbert een Krakeend.

Naar buiten !! Moet je die opgewonden koppen zien.

Koeienpoten op weg naar Kievithaan

Janek, het jongvee, dat al langer buiten is en ik zijn bevoorrecht omdat we er getuige van zijn dat vandaag de koeien voor het eerst de wei in gaan. Je leest de opwinding van de dieren alleen al af aan de stand van hun oren. En natuurlijk wordt er flink gedraafd, worden er elegante sprongen gemaakt en de onderlinge krachten gemeten door de koppen tegen elkaar te zetten en even flink te duwen. Een enkel beest wrijft de kop en hals over de grond. Tussen de poten van de koeien komen Witte kwikstaarten op insecten jagen. Jan beziet het vanaf zijn tractorstoel met eenzelfde genoegen als wij. Voorlopig kunnen z’n beesten hun gang gaan en we spreken af, dat hij een berichtje stuurt als de dames toe zijn aan een nieuw perceel. We zijn koud geworden en ’t is tijd om naar huis te gaan.

Bezoekeffect

April 1966. Een zondagse middagwandeling door “het Witte zand” en de bossen van Hooghalen. Natte hei, zandverstuivingen en vliegdennen wisselen elkaar af. De handen van m’n vader dwingen mijn broertjes en mij voorzichtig op onze hurken. Rustig wijzend duidt hij ons een reegeit die alert knabbelt van de jonge vogelkers. Opgewonden fluisterend struinen we verder.  Een azende Buizerd (erg schaars toen, dus echt genieten) krijgt dezelfde voorzichtige aandacht. De verschrikt afvliegende Schreeuwekster (een Drentse Vlaamse gaai) had beter haar snavel kunnen houden. Ik krijg een zetje, instructies van pap en beklim de dichtschurende sparrentakken: “Adem inhouden bij het nest”. De zachte glans van de bruingroene eieren in de zorgzaam met plantenworteltjes en haar gevoerde diepe nestkom is indrukwekkend; we hebben een schat ontdekt. “Omstebeurt” mogen we kijken; zolang we maar onze adem inhouden. Onder de indruk gaan we stilletjes verder; niet omdat het moet, maar omdat het vanzelf spreekt dat hardop praten niet past bij dit struinen.

April 2009: Met m’n vader onder een waterige zonnetje op de trekker en in het weiland van Jan in polder Blokhoven. Pap duidt de vlucht van de Grutto met vanzelfsprekende zekerheid, “die komt van haar nest” en loopt feilloos naar de graskom met diepgroene eieren. Zijn: “Moet dat, vier van die hoge stokken?”, als hij me mijn vaste rondgang om het nest ziet maken, wordt onderstreept door een haast voelbare opluchting als de vogel weer op haar nest schuifelt. 

Vrijwillig beschermde broedende Kievit

Naar aanleiding van een eenvoudige veldproef en de publicatie van een SOVON rapport (klik HIER) is onder vrijwillige weidevogelbeschermers eindelijk het gesprek goed op gang gekomen over negatieve bijeffecten van legselbescherming. Het is moeilijk om onder ogen te zien en uit te leggen, dit zogenaamde bezoekeffect. Maar eerlijk gezegd, ik heb me nooit kunnen voorstellen dat er geen effect zou zijn van mijn aanwezigheid in het veld, laat staan wanneer ik een nest ga zoeken en er stokken bij plaats.

Natuur neemt gebeurtenissen zoals ze zijn. Ze heeft niet om mijn aanwezigheid gevraagd en die ook niet nodig. Maar ze reageert wel op mij, altijd !! Of ik haar nu betreed, vertrap, bekijk of fotografeer, bewonder of verstoor, er zit, loop of fiets, ze reageert, altijd zonder oordeel, maar ze reageert. Geen betere plek om te zijn voor mij. Dat maakt mij niet minder verantwoordelijk. Ik heb immers geleerd en weet, voel dat ik een cirkel van invloed om mij heen draag als ik achter de stal vandaan kom en via de betonplaat het land oploop. Het is daar, buiten net als met ons samenleven binnen onze gezinnen, families en bedrijven: het hélpt wanneer je je bewust bent van je “cirkel of influenece”. Dat bewustzijn kan je veel voldoening opleveren en frustraties besparen. Het is te leren, door veel buiten te zijn en daar te kijken of te luisteren en niet te veel te praten. En het is te leren van bescheiden oude buitenlui.

Je kunt reageren op dit bericht, door: Hieronder op reacties te klikken en je tekst in te typen.  Heb je een internet account selecteer dit dan bij "reageer als". Geen internet account? Selecteer dan "anoniem". Geef wel even je naam onder je reactie. Om SPAM te voorkomen wordt je gevraagd een woord na te typen. Moet lukken lijkt me.