"Je kúnt ook geluk hebben" (volgens Koos van Zomeren)

Na een medische tussenstop vanochtend was er nog even tijd om op de Fyts te stappen om de stramme wachtkamerbenen te strekken en de gemaaide polder af te speuren naar gevogelte. De opbrengst bij dat laatste viel me niet mee; dus niet verder langs de Achterdijk maar na de Molenbuurt de dijk op en even afstappen bij de Honswijkerwaard. De toppen van de inmiddels rood aanlopende Meidoorns bekijken kan de moeite waard zijn: Een verre Buizerd, Houtduiven en wat meeuwen op de bakens in de achtergrond. Hé een “robotapje”.

08 augustus 25: Grijs vlekje in top; gisteren zat ie nog meer "voorover".

Een erg lichte vogel in top trekt mijn aandacht. De wind waait me hard tegemoet dus de vogel zit daardoor voorovergebogen en met zijn staart naar me toe. Iets in me slaat alarm; Grijze wouw? Kan het geen Stormmeeuw zijn? Die heb ik wel eens op dode staketsels gezien, maar in de top van een meidoorn? Maar hoe waarschijnlijk is zo’n zeldzaamheid uit het diepe zuiden? Ik heb spijt als haren op een hond dat mijn telescoop thuis is gebleven. Nadat de vogel even z’n gezicht laat zien; met maskertje (!!!) en daarna zijn vleugels even strekt stuur ik een SOS naar Herman: “ Help, ik heb iemand met een telescoop nodig!” en zet de waarneming online. Herman zit in het buitenland maar meldt: “Bram is onderweg, vanuit Lopik”. Voordat die arriveert krijg ik het nog even benauwd wanneer Eksters de wouw belagen. Ze worden gelukkig snel afgepoeierd. Bram arriveert, zet zijn scoop op de vogel waarna de euforie er mag zijn: Grijze wouw; hier, voor onze neus, zelf gevonden in eigen “werkgebied”.

 

07 augustus 25: Honswijkerwaard; hulptroepen zijn gearriveerd.

Er arriveren meer waarnemers, waaronder een paar bekenden: Paul uit Culemborg, Jeroen die op zijn fiets vanuit Zeist (!!) de dijk op komt stormen en snel een blik door de telescoop werpt en Jan - Andries was er ook weer snel bij deze keer. De vogel blijft er rustig onder, stijgt even op om hoog met hangende poten, biddend te jagen, keert na een duikvlucht met een flinke woel- of veldmuis terug naar zijn meidoorn en begint te eten. Na nog een paar blikken door de aanwezige telescopen en met de bedankjes van medevogelaars op zak, fiets ik naar huis.

08 augustus 25: Honswijkerwaard; Grijze Wouw op de uitkijk en met prooi. 

 

Vrijdagochtend blijkt de vogel er nog te zijn en het lijkt me goed om de werkelijkheid van gisteren, nog eens beter in te laten dalen vandaag. Er is aardig wat volk op de been, maar echt druk is het gelukkig niet op de dijk. Zonder de adrenaline en nu mét m’n eigen telescoop en koffie bij de hand, sta ik te genieten van de rustende, jagende en vretende prachtvogel. Zijn jachttechniek is gruwelijk effectief: Hij zit voortdurend vanuit zijn zitpost de omgeving af te speuren, met ogen (én oren ?), vliegt resoluut op, staat even hoog te bidden en heeft na de duikvlucht bijna elke keer een prooi te pakken. Dat gaat echt efficiënter dan wat ik zie bij Torenvalken. Ineens vliegt de Grijze wouw op, wint hoogte, draait een paar keer over ons heen, vliegt eerst naar O en dan hoog naar Z om daar uit zicht te verdwijnen. Bijzonder om te zien hoe anderen ervan genoten en errug jammer voor diegenen die net te laat kwamen. Deze zelf ontdekte lifer, gaat me nog lang bijblijven. 

Alle teksten en foto's ©Sjerp M. Weima 2010 - 2025

De ene verstoring is de andere niet

HVP’s (= Hoog water Vlucht Plaats(en)) zijn van levensbelang voor onze wadvogels (zie noot 1.). Voor  natuurgenieters en onderzoekers zijn het ideale plaatsten om steltloperachtigen te bewonderen, hen te tellen en/of de bij hen aanwezige gecodeerde kleurringen af te lezen.

Maar daarvoor moet je dan wel op het juiste moment aanwezig zijn. Ben je te vroeg; foerageren de vogels nog ver weg op de wadplaten. Ben je te laat; zitten ze inmiddels te pitten op één poot en wordt het aflezen van kleurringen een tantaluskwelling. Het duurt vaak even voordat ik het samenspel van hoogte van de HVP, tij, windrichting en windkracht voldoende begrijp om in te kunnen schatten wanneer ik met telescoop in de aanslag klaar moet zitten op de dijk. Ook deze weken, bij de Fûgelpolle op Ameland, kleunde ik een keer flink mis voordat ik de eerste geringde Scholeksters af kon lezen. Maar na een paar ochtenden kwamen er, behalve een mooie serie Nederlandse broedvogels, ook vogels uit Duitsland, Estland, Finland, Noorwegen (w.o. Lofoten (!!)) in “het digitale boekje”. Maar zelfs met een perfecte timing blijkt succes niet altijd verzekerd. Bijvoorbeeld door verstoring. Die je heb je in tenminste twee vormen:

Woensdag sta ik, beschaafd uitgedrukt, vreemd te kijken van de schuiltent met telelens die zich langzaam voortbeweegt over de HVP richting vogels. De vogels ook trouwens, de dapperen onder hen (de meeste Scholeksters) blijven op gepaste afstand, de meer schuwe soorten (Kanoet en Rosse Grutto) zoeken hun heil elders. Mijn kansen voor een bijdrage aan de wetenschap zijn sowieso verkeken. En dan probeer ik te snappen waarom een natuurfotograaf (dan ben je toch liefhebber zou ik zeggen) niet snapt dat dit niet kan; hetgeen me maar niet wil lukken (Zie ook noot 2).

      Eerder deze week “zat ik helemaal goed”; dácht ik. D.w.z.: het waaide stevig en er dreigde regen, maar de lucht was schoon. Ik had in elk geval geen last van hitte trilling in het beeld van m’n telescoop De Scholekster kleurring codes liepen in rap tempo mijn notitieboekje binnen. Plotseling gebeurde er iets in de groep vogels: Roofvogelalarm ! Een Slechtvalk scheert wat heen-en-weer over de HVP en landt pontificaal op de zandplaat. De jonge vogel gaat zitten uitbuiken, zo lijkt het, pulkt wat aan z’n klauwen en poetst zich daarna uitgebreid. Hij blijkt geringd! En het kost niet eens heel veel moeite de code te lezen. (Geringd op 22 mei jl. in een nest op een gebouw in Dorsten-Hervest, Nordrein -Westphalen). De Scholeksters houden gepaste afstand en hem aanvankelijk goed in de gaten, maar na een tijdje komt de HVP weer tot rust.

Voor vogels maakt het waarschijnlijk weinig verschil of ze nu door een wandelende schuiltent of een uitbuikende Slechtvalk worden opgeschrikt. Voor mijn beleving wel degelijk.

Noten:

1. Rapport HVP's: Rapport A&W, Sovon, EcoSpace (Feanwâlden, Nijmegen, Lemmer)
   
2. Inmiddels is door lokale vogelbeschermers met de fotograaf gesproken en de verwachting is dat deze niet nogmaals zo in de fout zal gaan. 
3. Rapport: Verstoring van vogels door recreatie 
   

Alle teksten en foto's ©Sjerp M. Weima 2010 - 2022

Even Everdingen

Het blijft veel langer mistig dan gehoopt. Dat biedt me dan wel de gelegenheid de heldere taal en inzichten uit een interview met Rowan Williams, vandaag in TROUW, op me in te laten werken. Dat niet de wil van het volk, maar de menselijke waardigheid de basis is van onze democratische samenleving. Opgetild door dit soort gedachten ga ik op zoek naar Barmsijzen. Er werden er bij herhaling gemeld in een onooglijk planologisch polderbosje. En ik vind ze! Vier stuks; rustig de zaadjes uit de proppen peuterend, laag in de takken van een els. Alle tijd om ze te bekijken. In al hun bescheidenheid en onvoorspelbare aanwezigheid zijn het erg mooie vogeltjes. Het geel van “gewone” Sijzen en de schuchterheid van Appelvinden pasten eveneens prima bij de stemming van vandaag.

De pont is voor de pontbaas en mij alleen. Hij bedankt me voor de gepaste munt en de tegemoetkoming op de trap; vriendelijker dan ik ooit bij hem bemerkte. Ik fiets door tot de gracht van fort Everdingen om verder te kunnen vogelen. Bijzonder hoe die heel special roze zweem de witte flanken van de Grote zaagbek extra laat oplichten. Hij wordt vergezeld door 2 vrouwelijke soortgenoten en een mannelijk Nonnetje. Na de brug over de sluis is het baggeren door de uiterwaard. De zomerdijk is door de hoeven van rundvee en een tractorspoor schier onbegaanbaar getrapt en gereden. Mijn wielen en remmen lopen vast door een taai mengsel van kleiige modder en plantenresten en rechtvaardigen tenminste de consumptie van koffie met koek bij Winkel&Zo in het dorp.

01-12-2017 Winkel&Zo; "Vol verwachting klopt ons hart"

Ik rust er vaker even uit van het fietsen want zit er graag. De “anders-begaafde” medewerkers werken er met engelen geduld en grote zorgvuldigheid aan de bereiding van appeltaart of het vouwen van de Everdinger courant. De koffie met “Everdinger lange” is spotgoedkoop en heerlijk en het is er altijd gezellig. Een oudere Everdinger dame komt haar boodschappen afrekenen. De automatisch scannende kassa levert daarbij een zeer positieve bijdrage aan de menselijke waardigheid van de medewerker in functie

Daarop voelt de polder ten zuiden van het dorp extra leeg. Ik keer terug op mijn schreden en beklim de dijk bij gebouw voorheen “de Zwaan”, om vast te stellen dat er tumult heerst in de uiterwaard. Een enorme roofvogel met witte staart vliegt van me af en jaagt alles wat kan vliegen de lucht in om vervolgens bij te draaien en te landen op een dode boom middenin de plas. Zeearend! Voor mij erg lang geleden en nog nooit zo dichtbij.

01-12-2017 Everinger uiterwaard; Zeearend

Een bijna volwassen beest lijkt me (d.w.z. vier jaar); met nog slechts een paar zwarte streepjes in de overigens witte staart. De snavel is nagenoeg uitgekleurd naar geel en de iris oranje. Een dorpsbewoner voegt zich bij me. Een kwartier krijgen we de tijd om te genieten van de imposante vogel. Dan koerst hij stroomafwaarts, de uiterwaarden in paniek achterlatend.

De Everdinger is van mening dat ik me zorgen zou moeten maken om de plannen voor fort Honswijk, aan zijn overkant. Dat doe ik! Hij levert een bijdrage aan het verzet daartegen. Ik wens hem veel succes met dat belangrijke werk.

01-12-2017 Steenwaard-Schalkwijk

Op de weg terug wordt het licht over de Steenwaard en over Blokhoven mooier en mooier, totdat het bijna uitgaat.

Alle teksten en foto's ©Sjerp M. Weima 2017